20 lat temu w NASK został powołany zespół Dyżurnet.pl, jako odpowiedź na pojawiające się zgłoszenia o materiałach, które budziły niepokój użytkowników internetu i pokazywały dzieci w kontekście seksualnym. Dyżurnet.pl to jedyny w Polsce Zespół przyjmujący zgłoszenia dotyczące takich treści. Przez 20 lat działania przeanalizował blisko 200 tys. zgłoszeń przekazywanych przez użytkowników internetu oraz instytucje. Były to zarówno treści dokumentujące krzywdę dziecka lub niebezpieczne sytuacje, w których się ono znalazło jak i materiały szkodliwe dla dzieci w odbiorze. Katalog takich treści stale się rozszerza o nowe zjawiska, zyskujące popularność wśród najmłodszych użytkowników sieci.
W 2025 roku Dyżurnet.pl otrzymał ponad 17 tysięcy zgłoszeń potencjalnie nielegalnych treści, obserwując rosnące zainteresowanie treściami związanymi z szantażem na tle seksualnym, wyzwaniami internetowymi zachęcającymi do niebezpiecznych zachowań oraz patotreściami.
Przykładem patotreści są patostreamy, czyli transmisje internetowe prezentujące zachowania patologiczne. Przedstawiają one zachowania niosące demoralizujący przekaz i często mają wulgarny charakter. Najczęściej przedstawiają zachowania agresywne, libacje alkoholowe, podejmowanie niebezpiecznych zachowań, poniżanie innych osób, zażywanie narkotyków. Innym zjawiskiem zaliczanym do patotreści są utwory muzyczne opisujące i gloryfikujące przemoc – w tym przemoc seksualną, zażywanie narkotyków, nadużywanie alkoholu.
Tego typu materiały, poza demoralizującym i szkodliwym przekazem, mogą również łamać przepisy kodeksu karnego. Ze względu na ich szkodliwość, przede wszystkim dla młodych użytkowników internetu – materiały zawierające patotreści wymagają zdecydowanej reakcji i działań prowadzących do ich usuwania i ograniczania ich promocji. Kluczowym elementem profilaktyki w obszarze cyberbezpieczeństwa jest odpowiednia reakcja platform internetowych oraz edukacja na temat zagrożeń obecnych w sieci – zarówno wśród nieletnich użytkowników oraz ich opiekunów.
Materiały CSAM stanowią większość z nielegalnych treści związanych z wykorzystaniem seksualnym małoletnich, jednak do Dyżurnet.pl trafiają także treści związane z szantażem, nagabywaniem dzieci w celach seksualnych (ang. child grooming) oraz z propagowaniem pedofilskiej aktywności. W 2025 roku analitycy Dyżurnet.pl zaobserwowali wyraźny wzrost liczby zgłoszeń dotyczących treści, do których dostęp był w całości bądź częściowo ograniczony.
Zjawisko to było bezpośrednio powiązane z rosnącą popularnością zamkniętych platform komunikacyjnych, prywatnych grup oraz serwisów wymagających autoryzacji użytkownika, a także z wykorzystywaniem zabezpieczonych zasobów internetowych, takich jak chmury, repozytoria plików czy usługi dostępne wyłącznie na zaproszenie. Tego typu środowiska znacząco utrudniają szybką weryfikację zgłoszeń i wymagają od analityków podejmowania dodatkowych, często wieloetapowych działań w celu potwierdzenia istnienia nielegalnych treści oraz ich dalszego procedowania.
CSAM (child sexual abuse materials) – to termin określający materiały przedstawiające seksualne wykorzystywanie dziecka. Jest on bardziej adekwatny od terminu „pornografia dziecięca”, ponieważ kładzie nacisk na fakt wykorzystania dziecka w świecie realnym. Każde zdjęcie czy film wideo to w rzeczywistości dowód przestępstwa popełnionego wobec dziecka. Za każdym zdjęciem stoi osoba pokrzywdzona i sprawca.
Jednocześnie zauważono stopniowe odchodzenie od tradycyjnych sposobów rozpowszechniania plików CSAM, polegających na ich bezpośrednim publikowaniu na ogólnodostępnych stronach internetowych lub serwisach hostingowych, gdzie materiały mogły być swobodnie przeglądane i udostępniane przez dowolnego użytkownika internetu. W 2025 roku sprawcy coraz częściej wykorzystywali mechanizmy ograniczające dostęp, takie jak hasła, jednorazowe linki, szyfrowanie przekazu czy zamknięte kanały dystrybucji. Działania te mają na celu zarówno zmniejszenie ryzyka wykrycia, jak i utrudnienie działań podejmowanych przez zespoły monitorujące sieć.
Coraz większe znaczenie zyskują próby porządkowania i ujednolicania pojęć, takie jak Universal Classification Schema (UCS) – międzynarodowy system klasyfikacji, który pomaga w spójnym opisywaniu i klasyfikowaniu materiałów przedstawiających seksualne wykorzystywanie dzieci. Celem projektu jest stworzenie wspólnej ontologii dla istniejących na świecie systemów kategoryzacji treści CSAM, która umożliwi automatyczną translację pomiędzy takimi systemami funkcjonującymi dzisiaj w różnych krajach i instytucjach.
Wspólny język opisujący cechy charakterystyczne w poszczególnych kategoriach treści pozwoli wszystkim zaangażowanym instytucjom i podmiotom na efektywną wymianę danych bez konieczności ich ponownej analizy. Umożliwi również szybkie podjęcie decyzji o potencjalnej nielegalności każdej skategoryzowanej treści w dowolnym obszarze legislacyjnym. Z systemu będą mogli korzystać zarówno analitycy hotline, funkcjonariusze policji, jak i specjaliści branży technologicznej. SCHEMA to międzynarodowy projekt Global Standard realizowany przez INHOPE i finansowany przez Global Partnership to End Violence against Children.
Komunikatory internetowe stają się coraz ważniejszą przestrzenią komunikacji, ale również obszarem rosnących i często ukrytych zagrożeń. Ze względu na zamknięty lub szyfrowany charakter wielu rozmów, dostęp do tych treści jest ograniczony, co utrudnia ich wykrywanie. Do tej pory współpraca z platformami opierała się głównie na ich dobrej woli i była efektem wieloletniego dialogu prowadzonego przez Dyżurnet.pl. Wdrażanie przepisów DSA może to zmienić, wprowadzając większą odpowiedzialność platform za reagowanie na nielegalne treści.
Jedną z najpopularniejszych w ostatnich latach platform w Polsce jest Telegram, który umożliwia użytkownikom nie tylko wysyłanie prywatnych wiadomości do pojedynczych osób, ale również dołączanie do konwersacji grupowych z nieznajomymi, w tym do grup liczących nawet kilkadziesiąt tysięcy uczestników. Tak duża skala interakcji utrudnia kontrolę nad publikowanymi treściami i znacznie zwiększa ryzyko pojawienia się materiałów nielegalnych.
W ciągu tylko jednego roku Zespół Dyżurnet.pl otrzymał prawie 600 zgłoszeń dotyczących użytkowników i grup udostępniających na tej platformie szkodliwe, najczęściej nielegalne treści. Ponad 440 z nich dotyczyło materiałów przedstawiających seksualne wykorzystywanie dzieci. Pozostałe zgłoszenia odnosiły się do różnego rodzaju zagrożeń, głównie skierowanych wobec dzieci. W porównaniu do roku 2024 roku otrzymaliśmy łącznie prawie 200 zgłoszeń mniej, a w latach poprzednich było to jedynie po kilkadziesiąt zgłoszeń rocznie. Po raz pierwszy widoczny jest tak istotny udział internetowych komunikatorów w dystrybucji CSAM, związany w szczególności z rosnącą popularnością Telegrama w Polsce.
Zauważając coraz większe zainteresowanie platformą Telegram w Polsce, Zespół Dyżurnet.pl podjął rozmowy z jej administratorami, aby znaleźć odpowiednie rozwiązanie na rosnące zagrożenia, skierowane również wobec polskich użytkowników. Dzięki temu wypracowano ścieżkę i metodę komunikacji, w ramach której szkodliwe treści są szybko i skutecznie usuwane z platformy, a dane zabezpieczane dla dalszych celów procesowych.
Zespół Dyżurnet.pl działa już od 20 lat i nieustannie poszukuje nowych sposobów na zwiększanie skuteczności działań mających na celu ograniczenie liczby nielegalnych treści w internecie. Dostawcy usług chętnie współpracują w ramach procedury trusted flagger (zaufanych podmiotów sygnalizujących), aby przeciwdziałać produkcji i dystrybucji CSAM. Dzięki temu możliwe jest skuteczniejsze reagowanie na udostępniane materiały przedstawiające seksualne wykorzystanie dzieci oraz zwiększenie bezpieczeństwa użytkowników. Taka współpraca podnosi skuteczność działań Dyżurnet.pl, przynosząc jednocześnie korzyści partnerom, którzy również są zainteresowani usuwaniem nielegalnych treści ze swoich platform.
Poza kontaktem z platformą, informacje o sytuacji są także przekazywane do partnerskiego zespołu INHOPE, co pozwala na sprawniejsze działania organów ścigania – także poza Polską – niż w przypadku standardowego zgłoszenia do właścicieli serwisu. Współpraca międzynarodowa jest kluczowa, ponieważ materiały często krążą w obiegu globalnym, a sprawcy działają w różnych jurysdykcjach.
Self-generated sexual content – materiał foto/wideo wytworzony samodzielnie przez osobę małoletnią, uzyskany za jej zgodą lub bez jej zgody, przedstawiający ją w trakcie czynności o charakterze seksualnym. Należy pamiętać, że samodzielna produkcja materiałów nie oznacza rozumienia przez dzieci całego kontekstu sytuacji oraz nie stanowi o tym, że materiały są wytworzone dobrowolnie.
Zmiany technologiczne i rozwój internetu spowodowały znaczące przeobrażenia społeczne – każdy posiada aparat, także dzieci, które z łatwością wykonują zdjęcia. Serwisy społecznościowe, komunikatory, gry umożliwiają bezpośredni kontakt z dziećmi, które spędzają coraz więcej czasu przed ekranem, a tym samym są bardziej narażone na niebezpieczne kontakty oraz nieodpowiednie treści. Takie zmiany wpłynęły również na genezę powstawania materiałów przedstawiających seksualne wykorzystywanie dzieci. I o ile wciąż są dostępne i produkowane materiały, które ukazują wykorzystanie seksualne, które miało miejsce, a sprawca jest sprawcą bezpośrednim, o tyle coraz częściej powstają materiały, które zostały wytworzone przez samych nieletnich:
Dyżurnet.pl rekomenduje zachowanie szczególnej ostrożności w przypadku transmisji online prowadzanych przez dzieci. Rozmówca może zmanipulować lub zastraszyć dziecko i skłonić je do odkrycia części intymnych lub zachowań seksualnych, nagrać transmisję bez zgody. Tak pozyskane materiały mogą zostać opublikowane lub wykorzystane do szantażu w celu zdobycia kolejnych materiałów lub pozyskania korzyści finansowych.
Więcej na ten temat znajduje się w naszej publikacji: Ryzykowne zachowania seksualne i seksualizacja młodych użytkowników internetu. Zarys problematyki. W roku 2025 udział materiałów wytworzonych samodzielnie przez małoletnich wyniósł 18%. Warto zaznaczyć, że pojedyncze incydenty wliczane do statystyki zazwyczaj dotyczą forów, na których umieszczane są tysiące tego typu materiałów, wytwarzanych zarówno przez nastolatki, jak i dzieci w wieku wczesnoszkolnym.
Rozwój sztucznej inteligencji (AI) przyniósł kolejne zagrożenia, umożliwiając wygenerowanie materiałów przedstawiających seksualne wykorzystywanie dzieci na podstawie obrazów prawdziwego dziecka lub wygenerowanej postaci dziecka. Aplikacje nudyfikujące (a więc takie, które umożliwiają za pomocą technologii „rozebrać” osobę na zdjęciu) są powszechnie dostępne, łatwe w użyciu i popularne wśród młodzieży. Wśród sprawców zauważalna jest tendencja do wymieniania się nie tylko materiałami, ale również sposobami na ich wygenerowanie. Wszystkie powstające materiały mogą mieć postać zdjęcia, filmu, audio, tekstu lub streamingu (transmisji) online, chociaż najczęściej występują zdjęcia i filmy.
Rok 2025 przyniósł gwałtowny wzrost liczby materiałów przedstawiających wytworzone lub przetworzone treści prezentujące seksualne wykorzystanie małoletniego. Wynosi on prawie 300%. W poprzednich latach obserwowany był udział wygenerowanych komputerowo, realistycznych materiałów jednak dających się odróżnić od realnych. Obecna technologia AI praktycznie uniemożliwia ocenę czy dany obraz jest realny czy został wytworzony. W związku z tym liczba takich materiałów może być jeszcze wyższa. Problem ten istotny ze względu na następujące kwestie:
Innym zagrożeniem dla młodzieży związanym ze sztuczną inteligencją są czatboty. Według doniesień medialnych boty wprowadzane do komunikatorów i platform społecznościowych mogą prowadzić rozmowy z użytkownikami w sposób symulujący relacje społeczne, a w niektórych sytuacjach – także relacje romantyczne. Pojawiają się przypadki normalizowania relacji romantycznych lub seksualnych między dorosłymi a dziećmi, stosowania języka odwołującego się do emocji oraz symulowania zachowań charakterystycznych dla groomingu. Więcej na ten temat można przeczytać w pełnym raporcie od strony 56.
Materiały przedstawiające seksualne wykorzystanie dzieci to często materiały drastyczne i obciążające emocjonalnie. Dlatego każda technologia, która pozwala ograniczyć ekspozycję analityków na takie treści, a jednocześnie nie obniża jakości pracy, ma ogromną wartość. W zasobach Zespołu Dyżurnet.pl funkcjonuje system opracowany specjalnie do tego celu – APAKT (Automatyczne Przeszukiwanie, Analiza i Klasyfikacja Treści), będący rezultatem projektu rozpoczętego w 2020 roku. Ostateczna decyzja przy analizie zgłoszenia zawsze należy jednak do człowieka. To przeszkolony analityk ocenia kontekst i podejmuje decyzję o dalszych działaniach. Automatyzacja wspiera pracę, ale jej nie zastępuje. Więcej o działaniu systemu można przeczytać w pełnym raporcie od strony 43.
Projekt APAKT był prowadzony przez NASK – PIB przy udziale Politechniki Warszawskiej oraz firmy Enamor International Sp. z o.o. Zespół Dyżurnet.pl wraz z pracownikami naukowymi Instytutu, rozpoczął prace nad opracowaniem informatycznych narzędzi detekcji i analizy zagrożeń związanych z propagowaniem nielegalnych i wrażliwych treści w cyberprzestrzeni z wykorzystaniem modeli klasyfikacji zbudowanych przy zastosowaniu algorytmów sztucznej inteligencji. Projekt został zrealizowany w ramach programu badawczo-rozwojowego Narodowego Centrum Badań i Rozwoju – CyberSecIdent, ukierunkowanego na podniesienie bezpieczeństwa cyberprzestrzeni RP poprzez zwiększenie dostępności rozwiązań sprzętowych i programistycznych.
W celu wychwytywania i priorytetyzacji zgłoszeń, które wymagają najszybszej reakcji, Dyżurnet.pl wykorzystuje możliwości dużych modeli językowych (LLM). W tym celu zastosowano dostosowany model typu Guard, wyspecjalizowany w szybkiej klasyfikacji na podstawie wcześniej poznanych danych. Umożliwia to wyodrębnienie spośród wielu zgłoszeń tych, które z punktu widzenia Dyżurnet.pl mają charakter priorytetowy. Należy jednak podkreślić, że technologia ta nie jest nieomylna – dlatego cały proces pozostaje pod nadzorem człowieka. Ostateczne decyzje zawsze podejmowane są przez przeszkolonych specjalistów, co oznacza, że każde zgłoszenie analizowane jest przez doświadczoną osobę.
Częściowa automatyzacja procesu priorytetyzacji zgłoszeń pozwala na szybsze wykrycie kluczowych, najpilniejszych informacji wśród większej liczby pozostałych incydentów, którymi są między innymi:
Cyberprzemoc rówieśnicza pozostaje jednym z najczęstszych zagrożeń, z jakimi dzieci i młodzież spotykają się w internecie. Wraz z rozwojem mediów społecznościowych i komunikatorów zmieniają się jednak jej formy – coraz częściej przybierają one postać nowych trendów i wyzwań krążących w sieci. Dla młodych użytkowników mogą one wyglądać jak element internetowej zabawy, w rzeczywistości jednak często prowadzą do ośmieszania, wykluczania i publicznego poniżania rówieśników.
Pamiętaj! Jeśli zauważyłeś w sieci cyberprzemoc – np. obraźliwe, poniżające, wulgarne komentarze – reaguj i zgłoś to do administratora serwisu lub do Dyżurnet.pl (Uwaga! nie jest istotne, czy serwis jest polski, czy zagraniczny). Taki sprzeciw wobec hejtu w internecie to jasny sygnał, który może przyczynić się do usunięcia treści z portalu.
Przykładem takiego zjawiska jest trend określany jako „szon patrole”, który w 2025 roku zwrócił uwagę analityków Dyżurnet.pl. Po analizie treści dostępnych na zgłoszonych kontach oraz bieżącym monitoringu, zjawisko to zaklasyfikowano jako formę cyberprzemocy rówieśniczej, czyli cyberprzemoc stosowaną przez dziecko lub nastolatka wobec jego rówieśnika. Celem ataków był wygląd fizyczny – to także najczęstszy deklarowany powód cyberprzemocy w badaniu Nastolatki. Nastolatki zakładały anonimowe konta, aby obrażać i poniżać rówieśników. Charakterystyczną cechą tych profili były nazwy, w których łączono krzywdzące i wulgarne określenie – „szony” (słowo używane wobec dziewcząt), „babiarze” i „cwele” (wobec chłopców) – z nazwą miejscowości lub szkoły. Publikowano na nich zdjęcia poszczególnych dzieci, bez ich zgody, a także obraźliwe opisy i komentarze. Dyżurnet.pl regularnie zgłaszał konta dotyczącego tego trendu bezpośrednio do administratora serwisu w celu ich zablokowania.
Jak rozmawiać z dziećmi i nastolatkami, które doświadczyły cyberprzemocy? Powstrzymaj się od negatywnej oceny i nie obwiniaj dziecka za sytuację, w której się znalazło. To dla niego trudny moment, w którym potrzebuje wsparcia i zrozumienia. Gdy poczuje się odrzucone przez najbliższą mu osobę (np. rodzica, opiekuna), może stracić zaufanie i samotnie mierzyć się z problemami, jakich doświadcza – niekiedy reagując w sposób autodestrukcyjny. Powiadom dziecko o możliwości profesjonalnego wsparcia psychologicznego, na przykład o Telefonie zaufania dla dzieci i młodzieży 116 111, prowadzonym przez Fundację Dajemy Dzieciom Siłę. Linia jest całodobowa, bezpłatna i anonimowa.
W 2025 roku Dyżurnet.pl otrzymywał także zgłoszenia dotyczące szkodliwych treści publikowanych pod adresami internetowymi, które wcześniej należały do placówek edukacyjnych. Analiza wykazała, że problem wynikał z przejmowania wygasłych domen szkolnych przez inne podmioty. W efekcie użytkownicy – w tym uczniowie i ich rodzice – mogli trafiać na strony zawierające nieodpowiednie treści. Użytkownicy odwiedzający dawny adres strony szkoły byli automatycznie przekierowywani na strony pornograficzne.
Problem potęgował fakt, że wyszukiwarki internetowe nadal kierowały użytkowników do poprzednich adresów stron, które ze względu na swoją charakterystyczną budowę i utrwaloną obecność w sieci pozostawały wysoko pozycjonowane w wynikach wyszukiwania. Istotnym elementem mechanizmu było to, że w części przypadków przekierowanie następowało jedynie w przypadku wejścia na stronę z poziomu wyszukiwarki internetowej. Przy bezpośrednim wpisaniu adresu w przeglądarce wyświetlana była jedynie standardowa informacja o domenie wystawionej na sprzedaż. Tego rodzaju działanie utrudnia wykrycie problemu oraz jego szybką identyfikację przez administratorów.
Obecnie w Polsce nie funkcjonuje ogólnokrajowy system teleinformatyczny umożliwiający automatyczne sprawdzenie, czy dany materiał był wcześniej skategoryzowany jako CSAM. W praktyce prowadzi to do wielokrotnej analizy tych samych treści przez biegłych, specjalistów, prokuratorów, a nawet sędziów, co wydłuża znacząco czas postępowań karnych, utrudnia skuteczną ochronę małoletnich oraz generuje dające się wykluczyć lub zminimalizować koszty (finansowe lub osobowe). Więcej o projektowanych bazach i ułatwieniu współpracy z organami ścigania dzięki nim można przeczytać w pełnym raporcie od strony 46. Dyżurnet.pl rekomenduje wprowadzenie automatycznych systemów rozwiązań weryfikujących hash value przesyłanych plików, co pozwoli na identyfikację i eliminację tych zawierających rozpoznany CSAM. Więcej informacji można uzyskać kontaktując się z zespołem Dyżurnet.pl (info@dyzurnet.pl).
Rządowe Centrum Legislacji we wrześniu 2025 roku poinformowało o rozpoczęciu prac nad projektem Ustawy o krajowym systemie przetwarzania, analizy i klasyfikacji treści przedstawiających seksualne wykorzystywanie małoletnich. Celem projektu jest utworzenie dwóch zintegrowanych, odrębnie zarządzanych baz danych – bazy hash CSAM oraz bazy zobrazowań CSAM – które mają umożliwić
Projektowana baza hash CSAM, zarządzana przez NASK – PIB i Dyżurnet.pl, będzie stosowała hashe kryptograficzne i perceptualne. Sygnatury hash umożliwią szybkie porównywanie treści zgłaszanych do Dyżurnet.pl oraz automatyczne wykrywanie materiałów już znanych. Baza zobrazowań CSAM, zarządzana przez Komendanta Głównego Policji, będzie zawierać próbki materiałów audiowizualnych w postaci plików. Jej cel to ułatwienie identyfikacji pokrzywdzonych i sprawców, wsparcie pracy specjalistów i biegłych oraz usprawnienie czynności operacyjno-rozpoznawcze i/lub dochodzeniowo-śledcze.
Dzięki centralizacji zasobów możliwe będzie bardziej efektywne zagospodarowanie kadr, środków finansowych oraz wiedzy eksperckiej. Ze względu na wrażliwość danych dostęp do bazy będzie ściśle ograniczony, a system zostanie wyposażony w zaawansowane zabezpieczenia, takie jak segmentacja, szyfrowanie, kontrolowane środowisko przetwarzania, analizy i klasyfikacji oraz pełne logowanie aktywności użytkowników.
Wdrożenie obu baz umożliwi integrację z systemami międzynarodowymi, takimi jak Interpol ICSE czy bazy NCMEC. Projektowana ustawa przygotowuje również Polskę do implementacji nadchodzącej unijnej legislacji dotyczącej zwalczania wykorzystywania seksualnego dzieci. System będzie pełnił m.in. funkcje ochronne, reaktywne, wykrywcze i badawcze. Pozwoli: zapobiegać wtórnej wiktymizacji pokrzywdzonych, szybciej usuwać nielegalne treści z internetu, identyfikować zorganizowane grupy przestępcze, a także przygotowywać statystyki i analizy dotyczące obecnych i przyszłych zagrożeń.
W 2025 Dyżurnet.pl zgłosił 458 incydentów Centralnego Biura Zwalczania Cyberprzestępczości Komendy Głównej Policji. Dotyczyły one przede wszystkim seksualnych nadużyć wobec dzieci. Zgłoszenia związane z CSAM stanowiły 75% przekazanych incydentów (na polskich serwerach – 231, w polskojęzycznych serwisach – 47, w sieci TOR – 65). 38 spraw związanych było z nagabywaniem dzieci poniżej 15 r.ż w celach seksualnych, szantażem seksualnym wobec małoletnich oraz propagowaniem zachowań o charakterze pedofilskim. 77 spraw (17%) zgłoszonych do Policji obejmowało inne nielegalne treści, takie jak sprzedaż narkotyków, twardą pornografię, rasizm, zagrożenie życia lub zdrowia.
Regulacje prawne są niezbędne, aby procedury zgłaszania i usuwania szkodliwych treści były bardziej przejrzyste, a współpraca między instytucjami i platformami internetowymi – sprawniejsza. Dla Dyżurnet.pl oznacza to możliwość szybszego działania i większą efektywność w reagowaniu na treści zagrażające bezpieczeństwu dzieci w sieci. Nowe polskie regulacje w postaci projektu nowelizacji Ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną stanowią próbę włączenia Aktu o usługach cyfrowych (DSA) w instrumenty krajowe.
System przechodzi od konstrukcji „notice and take down” – opartej głównie na zgłoszeniu i autonomicznej decyzji platformy – do modelu „order and enforce”, w którym państwo dysponuje władczym instrumentem ingerencji. Ustanowienie jasnych procedur certyfikacji podmiotów pozasądowego rozstrzygania sporów, przyznawania statusu zaufanego podmiotu sygnalizującego (trusted flagger) oraz zweryfikowanego badacza wzmacnia instytucjonalne zaplecze egzekwowania rozporządzenia. Dla ochrony dzieci ma to znaczenie fundamentalne, ponieważ skuteczność regulacji zależy nie od samego brzmienia przepisów, lecz od zdolności państwa do ich wyegzekwowania. Więcej o nowych przepisach można przeczytać w pełnym raporcie od strony 50.
Reagowanie na nielegalne i szkodliwe treści nie ogranicza się jedynie do kontaktu z moderatorami platform, innymi zespołami reagującymi czy Policją, lecz polega przed wszystkim na analizie trendów oraz budowaniu świadomości społecznej na temat zagrożeń obecnych w cyberprzestrzeni. Analiza trendów i mechanizmów rozprzestrzeniania się treści w szczególności jest kluczowym elementem skutecznego przeciwdziałania zagrożeniom. Pozwala ona nie tylko na szybsze reagowanie na konkretne zgłoszenia, ale także na identyfikację nowych zjawisk, opracowanie dobrych praktyk dla biznesu oraz opracowywanie działań profilaktycznych.
W tym kontekście istotną rolę odgrywa edukacja użytkowników internetu, w szczególności dzieci, młodzieży oraz ich opiekunów. Konieczne są również działania wzmacniające, prowadzone zarówno przez szkoły i instytucje krajowe, jak również przez platformy internetowe, które powinny dostosować swoje produkty do faktycznego wieku ich użytkownika (safety by design).
Niezmiennie od lat głównym źródłem powiadomień o potencjalnie nielegalnych treściach są użytkownicy. Po rekordowym roku 2024 liczba powiadomień otrzymanych od innych zespołów w ramach Stowarzyszenia INHOPE obniżyła się, ale nadal stanowi istotną część zgłoszeń dotyczących treści przedstawiających seksualne wykorzystywanie dzieci – 23%. Coraz więcej zgłoszeń pochodzi od innych instytucji. Ich liczba wzrosła o 35% w porównaniu z rokiem 2024. Najwięcej spraw Dyżurnet.pl otrzymał od Biura Rzecznika Praw Dziecka interweniującego w kwestiach bezpieczeństwa dzieci w mediach społecznościowych.
Najczęściej zgłaszający korzystają z formularza na stronie, za pośrednictwem którego zgłaszający anonimowo można przekazać powiadomienie o niepokojącej treści, a tym samym uruchomić łańcuch reakcji. Rośnie liczba zgłoszeń przesłanych poprzez usługę „Bezpiecznie w sieci” w aplikacji mObywatel. Od momentu jej uruchomienia w listopadzie 2024 do zespołu trafiło 570 zgłoszeń. Podobnie jak w przypadku internetowego formularza, zgłaszający może zdecydować, czy pozostawić kontaktowy e-mail umożliwiający informację zwrotną, czy pozostać anonimowy. Mniej zgłoszeń przekazywanych jest przez wtyczkę do raportowania dla przeglądarek Chrome i Firefox. W związku z uruchomieniem nowego kanału zgłoszeń przez aplikację mObywatel planowane jest wycofanie tego rozwiązania. Rok 2024 był ostatnim w którym funkcjonowała automatyczna infolinia do przyjmowania zgłoszeń.
Od listopada 2024 roku można zgłaszać potencjalnie nielegalne treści do Dyżurnetu z wykorzystaniem aplikacji mObywatel.
Nasze wysiłki nie byłyby tak skuteczne bez wsparcia wielu instytucji, organizacji oraz branży technologicznej, a także odpowiedzialnych użytkowników internetu. Dlatego dziękujemy za wszystko, co już robicie i jednocześnie prosimy o jeszcze większe zaangażowanie – zwłaszcza dziś, gdy nowe technologie są tak powszechne w życiu najmłodszych, ale wciąż nie odpowiadają w pełni na ich potrzeby.
Ze względu na ryzyko poniesienia konsekwencji karnych z powodu uzyskiwania dostępu do nielegalnych treści (w szczególności treści CSAM) oraz na ich szkodliwy charakter zespół Dyżurnet.pl odradza samodzielne, aktywne wyszukiwanie ich w internecie.
